Eski programı yenileme zamanı geldiğini gösteren işaretler
Pek çok işletmede, yıllar önce yazdırılmış ve hâlâ işin merkezinde duran bir program vardır. Çalıştığı sürece kimse ona dokunmak istemez; ancak risk sessizce büyür. Aşağıdaki durumlar eski programı yenileme kararının ertelenmemesi gerektiğini gösterir:
- Geliştiriciye ulaşılamıyor: Programı yazan kişi veya firma artık destek vermiyor, kaynak kodu elinizde değil ya da kimse anlamıyor.
- Yeni işletim sistemlerinde sorun çıkıyor: Program uyumluluk modu, sanal makine veya eski bir bilgisayar sayesinde ayakta tutuluyor.
- Tek bilgisayara bağımlılık: Veriler bir bilgisayarın diskinde duruyor; o cihaz arızalanırsa iş duruyor.
- Uzaktan erişim mümkün değil: Şubeler, saha ekipleri veya evden çalışanlar sisteme bağlanamıyor.
- Yeni ihtiyaçlar eklenemiyor: e-Fatura, mobil uygulama, online sipariş gibi bugün beklenen özellikler eski yapıya eklenemiyor.
- Raporlar için veri dışarı çıkarılıyor: Programdan alınan çıktılar Excel'e aktarılıp ayrıca işleniyor.
- Yedekleme ve güvenlik belirsiz: Yedeğin ne zaman, nereye alındığından emin değilsiniz; parola ve yetki kontrolü zayıf.
Bu risklerin ortak noktası, sorun çıktığında işin aniden durabilmesidir. Yenilemeyi planlı yapmak, kriz anında yapılan aceleci bir geçişten her zaman daha güvenlidir.
Access programını web'e taşıma nasıl yapılır?
Microsoft Access, küçük ve orta ölçekli işletmelerde iç yazılımların en yaygın altyapılarından biri oldu. Formlar, sorgular, raporlar ve VBA kodları bir arada bulunduğu için hızlı geliştirildi; ancak çok kullanıcılı ağ ortamında dosya bozulması, boyut sınırları ve uzaktan erişim eksikliği zamanla ciddi sorunlara dönüşür. Access programını web'e taşıma süreci şöyle ilerler:
- Veritabanı çözümlemesi: Tablolar, ilişkiler, sorgular ve bağlı tablolar çıkarılır; veri türleri modern bir veritabanına uygun şekilde yeniden tasarlanır.
- Form ve rapor envanteri: Kullanılan ve artık kullanılmayan formlar belirlenir; her formun web karşılığı tasarlanır.
- VBA ve makro mantığı: Butonların arkasındaki hesaplamalar, doğrulamalar ve otomatik işlemler sunucu tarafı kurallara dönüştürülür.
- Raporların yeniden kurulması: Basılı raporlar, PDF ve Excel çıktısı verebilen web raporlarına dönüştürülür.
- Deneme aktarımları: Veriler birkaç kez deneme ortamına aktarılır, sayım ve toplam kontrolleriyle doğrulanır.
- Canlıya geçiş: Son aktarım planlı bir zaman diliminde yapılır; eski program bir süre salt okunur olarak erişilebilir tutulabilir.
Access'te kurulmuş yapının büyük kısmı aslında bir iş sürecini tarif eder. Bu süreci iyi okuyabildiğinizde yeni sistem, eskisinin bütün iyi taraflarını koruyup sınırlarını kaldırır.
DOS, Clipper, FoxPro, Delphi ve Visual Basic programı yenileme
Her eski teknoloji kendine özgü zorluklar taşır. Yenileme planı, mevcut altyapının tanınmasıyla başlar:
| Eski altyapı | Sık karşılaşılan durum | Yenilemede dikkat edilenler |
|---|---|---|
| DOS, Clipper, dBase | DBF dosyaları, klavye odaklı ekranlar, nokta vuruşlu yazıcı çıktıları | Eski kod sayfalarındaki Türkçe karakter dönüşümü, kısayol alışkanlıklarının korunması |
| FoxPro / Visual FoxPro | DBF/CDX yapıları, gömülü raporlar, yerel ağ paylaşımı | İndeks ve ilişki yapısının çözülmesi, rapor mantığının taşınması |
| Delphi | Paradox, Interbase veya Firebird veritabanı, kaynak kodun bulunamaması | Veritabanı şemasının çıkarılması, kod yoksa davranışın ekranlardan analizi |
| Visual Basic 6 | Access veya SQL Server veritabanı, ActiveX bileşenleri | Bileşen bağımlılıklarının giderilmesi, iş kurallarının ayrıştırılması |
| Access | Paylaşımlı MDB/ACCDB dosyası, VBA makroları | Dosya bozulma geçmişi, sorgu ve form mantığının web'e uyarlanması |
DOS programı yenileme projelerinde kaynak kodun elde olmaması sık görülür. Bu bir engel değildir: veri dosyaları okunabildiği ve program çalıştırılabildiği sürece ekranlar, raporlar ve kullanıcı anlatımları üzerinden iş kuralları yeniden çıkarılabilir. Kaynak kod mevcutsa analiz daha hızlı ilerler.
Eski programdaki veriler yeni sisteme nasıl aktarılır?
Yenileme projelerinde en kritik konu veridir. Yıllar içinde birikmiş müşteri, stok, hareket ve belge kayıtları işletmenin hafızasıdır. Aktarımı şu ilkelerle yürütüyoruz:
- Kaynağa dokunmadan çalışma: Analiz ve denemeler her zaman verinin kopyası üzerinde yapılır; eski sistem geçiş tamamlanana kadar olduğu gibi kalır.
- Karakter ve format dönüşümü: Eski kod sayfalarında saklanan Türkçe karakterler, tarih biçimleri ve ondalık ayraçları doğru şekilde dönüştürülür.
- Veri temizliği: Mükerrer cari kartlar, sahipsiz hareketler ve geçersiz kayıtlar raporlanır; hangilerinin birleştirileceğine birlikte karar verilir.
- Mutabakat kontrolleri: Kayıt sayıları, bakiye toplamları ve stok miktarları eski ve yeni sistemde karşılaştırılır; fark kalmayana kadar aktarım tekrarlanır.
- Arşiv erişimi: Yeni yapıya taşınması gerekmeyen çok eski kayıtlar, ayrı bir arşiv ekranından sorgulanabilir şekilde saklanabilir.
Bu disiplin sayesinde yeni sistemin ilk gününde geçmiş bakiyeler, açık işler ve raporlar eskisiyle tutarlı olur.
Eski programı yamamak mı, sıfırdan yeniden yazmak mı?
Her eski program tamamen yeniden yazılmak zorunda değildir. Doğru yaklaşım; programın ne kadar kritik olduğuna, kaynak kodun durumuna ve önümüzdeki yıllardaki ihtiyaçlarınıza bağlıdır.
- Kısa vadeli stabilizasyon: Program yakında bırakılacaksa yedekleme, sunucuya taşıma ve temel güvenlik önlemleriyle zaman kazanılabilir.
- Aşamalı yenileme: En çok kullanılan modüller önce web'e taşınır, eski program kalan işlerde bir süre birlikte çalışır.
- Tam yenileme: İş kuralları korunarak sistem modern bir altyapıda baştan kurulur; yeni ihtiyaçlar da bu sırada eklenir.
Hangi yolun uygun olduğunu mevcut sistemi inceledikten sonra açıkça önerebiliriz. Yenileme çoğu zaman iş süreçlerini gözden geçirmek için de iyi bir fırsattır; detaylar için özel yazılım geliştirme yaklaşımımıza bakabilirsiniz. Eski programınızın yanında Excel dosyalarıyla yürüyen işler de varsa bunları Excel'den yazılıma geçiş kapsamında aynı sisteme dâhil edebiliriz. Muhasebe tarafında Logo, Mikro veya Netsis kullanıyorsanız yeni sistem bunlarla entegre çalışacak şekilde kurgulanabilir.
Eski program yenileme fiyatı neye göre belirlenir?
Maliyeti belirleyen başlıca etkenler; ekran ve rapor sayısı, iş kurallarının karmaşıklığı, kaynak kodun erişilebilir olup olmaması, veri hacmi ve temizliği, mobil uygulama ihtiyacı ve diğer sistemlerle entegrasyondur. Yenileme sırasında eklenmesi istenen yeni özellikler de kapsamı etkiler.
Programınızı ve veri yapınızı inceledikten sonra aşamaları netleştirilmiş bir kapsam ve teklif hazırlıyoruz. Programın birkaç ekran görüntüsü ve hangi teknolojiyle yazıldığı bilgisi ilk değerlendirme için yeterlidir; iletişim formundan bize ulaşabilirsiniz.
Eski program yenileme projesinin kapsamı
Her proje mevcut sisteme göre şekillenir; aşağıdaki başlıklar yenileme sürecinin tipik parçalarıdır.
- Mevcut program ve veri yapısı analizi
- Ekran, rapor ve iş kuralı envanteri
- Modern veritabanı tasarımı
- Access, DBF, Paradox ve Firebird veri dönüşümü
- Türkçe karakter ve format düzeltmeleri
- Web tabanlı ekranların geliştirilmesi
- Mobil uyumlu ekranlar veya mobil uygulama
- Rol bazlı yetkilendirme ve işlem kayıtları
- Rapor ve belge çıktılarının yeniden kurulması
- Muhasebe ve e-Fatura entegrasyonları
- Deneme aktarımları ve mutabakat kontrolleri
- Kullanıcı eğitimi ve geçiş desteği
- Otomatik yedekleme ve sunucu kurulumu